درختان پسته برای رشد و باردهی مناسب و جلوگیری از پوکی پسته به طیف وسیعی از عناصر غذایی نیاز دارند. کمبود هر یک از این عناصر غذایی میتواند علائم ظاهری مشخصی را در درختان پسته نشان دهد که تشخیص به موقع و اقدامات اصلاحی مناسب برای حفظ سلامت و عملکرد درخت ضروری است. در اینجا به مهمترین عناصر غذایی مورد نیاز درخت (درختان و باغات) پسته، علائم کمبود آنها و روشهای برطرف کردن آن میپردازیم:
عناصر غذایی ضروری برای درختان پسته:
درخت پسته مانند سایر گیاهان برای رشد و نمو به عناصر غذایی ماکرو و میکرو نیاز دارد. عناصر ماکرو به مقدار زیاد و عناصر میکرو به مقدار کم مورد نیاز هستند. برای اطلاعات بیشتر در مورد نحوه و برنامه کوددهی پسته می توانید به مطلب مربوطه مراجعه نمایید.
عناصر ماکرو و اصلی مورد نیاز برای پسته:
نیتروژن (N): برای رشد رویشی، تولید کلروفیل و افزایش تعداد برگها و سبزینگی درختان پسته ضروری است.
فسفر (P): برای رشد ریشه، گلدهی، میوهدهی و بلوغ میوهها ضروری است.
پتاسیم (K): برای مقاومت در برابر تنشهای محیطی، بهبود کیفیت میوهها و افزایش عملکرد ضروری است.
کلسیم (Ca): برای استحکام دیوارهی سلولی، رشد ریشه و جلوگیری از پوسیدگی میوهها ضروری است.
منیزیم (Mg): جزء اصلی کلروفیل است و برای فتوسنتز ضروری است.
گوگرد (S): برای تولید پروتئین و کلروفیل ضروری است.
عناصر میکرو و ریز مغذی مورد نیاز و ضروری برا پسته:
آهن (Fe): برای تولید کلروفیل و انتقال الکترون در فتوسنتز ضروری است.
روی (Zn): برای تولید هورمونها و آنزیمها ضروری است.
منگنز (Mn): برای فتوسنتز و فعالسازی آنزیمها ضروری است.
بور (B): برای رشد گرده، گلدهی و میوهدهی ضروری است.
مس (Cu): برای تولید کلروفیل و فعالسازی آنزیمها ضروری است.
مولیبدن (Mo): برای تثبیت نیتروژن در خاک ضروری است.
علائم ظاهری کمبود عناصر غذایی در درخت پسته:
تشخیص دقیق کمبود عناصر غذایی نیازمند آزمایش خاک و برگ است، اما علائم ظاهری میتوانند سرنخهایی را ارائه دهند:
زرد شدن برگها، به ویژه برگهای پیرتر، رشد ضعیف، کاهش تعداد برگها، کوچک ماندن میوهها از دلایل اولیه و ظاهری کمبود یکی از عناصر اصلی مواد غذایی مورد نیاز پسته یعنی نیتروژن می باشد.
کمبود فسفر (P): تیره شدن رنگ برگها، رشد ضعیف، کاهش گلدهی و میوهدهی، کوچک ماندن میوهها، رنگ بنفش در برگهای پیر.
سوختگی حاشیهی برگها، پیچیدگی برگها، کاهش مقاومت در برابر بیماریها، کاهش کیفیت میوهها یکی از دلایل اصلی کمبود پتاسیم می باشد.
کمبود کلسیم (Ca) با علائمی نظیر پوسیدگی انتهای میوهها، کوچک ماندن میوهها، بدشکلی میوهها، رشد ضعیف شاخهها می باشد و زرد شدن برگها بین رگبرگها، به ویژه در برگهای پیرتر، کاهش کلروفیل از دلایل کمبود ریزمغذی ها و عناصر غذایی حاوی منیزیم می باشد.
زرد شدن برگهای جوان، رشد ضعیف، شبیه به کمبود نیتروژن از دلایل کمبود گوگرد / زرد شدن برگهای جوان{ رگبرگها سبز باقی میمانند (کلروز بین رگبرگی)} از دلایل کمبود آهن در درختان پسته /کوچک ماندن برگها، فاصلهی کم بین گرهها، بدشکلی برگها، کاهش رشد از کمبود عناصر غذایی روی/ زرد شدن برگها بین رگبرگها، به ویژه در برگهای جوان، شبیه به کمبود آهن از کمبود منگنز می باشد.
کمبود بور (B): مرگ جوانههای انتهایی، بدشکلی میوهها، پوسیدگی میوهها، کاهش گلدهی.کمبود مس (Cu): زرد شدن برگها، خشک شدن شاخهها، کاهش رشد. نبود مولیبدن (Mo): زرد شدن برگها، پیچیدگی برگها، کاهش رشد می توان اشارده کرد.
روشهای برطرف کردن کمبودهای درختان:
روشهای برطرف کردن کمبود عناصر غذایی به نوع عنصر و شدت کمبود بستگی دارد:
آزمایش خاک و برگ: قبل از هرگونه کوددهی، آزمایش خاک و برگ برای تعیین میزان عناصر غذایی و تشخیص کمبودها ضروری است.
کوددهی: استفاده از کودهای شیمیایی یا آلی حاوی عناصر مورد نیاز. این کوددهی باید با توجه به نتایج آزمایش خاک و نیاز گیاه انجام شود. کوددهی میتواند به صورت محلولپاشی (برگی) یا کوددهی خاکی ( آبیاری) انجام شود.
بهبود شرایط خاک: بهبود زهکشی خاک، افزایش مواد آلی خاک، تنظیم pH خاک.
استفاده از روشهای نوین آبیاری: استفاده از روشهای نوین آبیاری مانند آبیاری قطرهای میتواند به جذب بهتر عناصر غذایی کمک کند. برای آبیاری پسته می توانید به مقاله و متن مربوطه مراجعه کنید.
آفات و بیماریها میتوانند جذب عناصر غذایی را کاهش دهند. کنترل آفات و بیماریها برای بهبود جذب عناصر غذایی ضروری است.
نکته مهم: استفاده بیش از حد از کودها میتواند مضر باشد و به درخت آسیب برساند. کوددهی باید با توجه به نیاز گیاه و با مشورت کارشناسان کشاورزی انجام شود. همچنین، زمان کوددهی نیز بسیار مهم است و باید با توجه به مرحله رشد گیاه انجام شود.