بهترین کشت همراه و تناوبی با زعفران، به عوامل مختلفی از جمله شرایط آب و هوایی منطقه ( شرایط اقلیمی ) ، نوع خاک ( شنی ، ماسه ای ، رسی و.. ) ، نوع کشت ( کشت گلخانه ای زعفران یا سنتی و..) دسترسی و هزینه های آبیاری و کوددهی، و بازار محصولات کشاورزی منطقه بستگی دارد. هدف از کشت همراه و تناوبی زعفران، بهبود حاصلخیزی خاک، کنترل علفهای هرز، استفاده بهینه از منابع (هزینه های کارگری ، کودهای مخصوص زعفران و…) ، کنترل آفات و بیماری های زعفران و افزایش درآمد کشاورز است. زعفران گیاهی کمتوقع است، اما انتخاب گیاه همراه مناسب میتواند به افزایش عملکرد و سودآوری کشاورز و زعفران کار کمک کند.
در اینجا چند گزینه مناسب برای کشت همراه و تناوبی با زعفران و دلایل آن آورده شده است:
کشت همراه (همزمان با زعفران):
جو دوسر یا گندم: این غلات میتوانند به عنوان گیاه پوششی عمل کنند و از رشد علفهای هرز جلوگیری کنند. همچنین، به بهبود ساختار خاک و افزایش مواد آلی کمک میکنند. ریشههای این غلات، به جذب آب و مواد مغذی از اعماق خاک کمک میکنند. تامین آب از طریق این گیاهان سبب آبیاری کمتر زعفران و درنتیجه کاهش پوسیدگی و قارچ پیاز و ریشه زعفران می شود. و در نتیجه، زعفران نیز از این مزایا بهرهمند میشود. بعد از برداشت غلات، میتوان آنها را به عنوان کود سبز به خاک برگرداند.
عدس یا نخود: این حبوبات میتوانند نیتروژن را در خاک تثبیت کنند و به بهبود حاصلخیزی خاک کمک کنند. این امر به کاهش نیاز به کودهای ازته و نیتروژن برای زعفران برای رشد بهتر زعفران کمک میکند. حبوبات میتوانند به عنوان کود سبز عمل کنند و مواد مغذی و به ویژه نیتروژن یا نیترات را به خاک اضافه کنند.
گیاهان دارویی کم ارتفاع: برخی گیاهان دارویی کم ارتفاع مانند آویشن، رزماری یا نعناع و برخی سبزیجات میتوانند به عنوان کشت همراه یا تناوبی با زعفران استفاده شوند. این گیاهان میتوانند به کنترل آفات و بیماریها کمک کنند . همچنین، محصول جانبی دیگری برای کشاورز ایجاد کنند. انتخاب گیاهان دارویی باید با توجه به شرایط آب و هوایی منطقه و نیازهای زعفران انجام شود. امروزه برخی از انواع گیاهان دارویی با وجود سازگاری بالا با شرایط کم آبی و مشکلات فقر خاک ، می توانند درآمد بالا و جایگزینی برای زعفرانکار ایجاد کنند .
کشت تناوبی (به جای زعفران در سال و فصل های مختلف):
حبوبات: کاشت حبوبات در تناوب با زعفران به بهبود حاصلخیزی خاک و افزایش نیتروژن کمک میکند. این امر به افزایش عملکرد زعفران در سالهای بعد کمک میکند.
غلات: کاشت غلات در تناوب با زعفران به بهبود ساختار خاک و افزایش مواد آلی کمک میکند. این امر به بهبود زهکشی خاک و افزایش نفوذپذیری آن کمک میکند.
گیاهان پوششی: کاشت گیاهان پوششی در تناوب با زعفران به بهبود ساختار خاک، افزایش مواد آلی، کنترل فرسایش خاک و کاهش رشد علفهای هرز کمک میکند.
نکات مهم در انتخاب بهترین کشت همراه و تناوبی زعفران :
نیازهای آبی: گیاه همراه باید نیاز آبی مشابه یا کمتر از زعفران داشته باشد تا از رقابت برای آب جلوگیری شود.
نیازهای غذایی: گیاه همراه باید نیازهای غذایی متفاوتی با زعفران داشته باشد تا از رقابت برای مواد مغذی جلوگیری شود.
ارتفاع گیاه: گیاه همراه نباید خیلی بلند باشد تا مانع از رشد زعفران نشود.
آفات و بیماریها: گیاه همراه نباید آفات و بیماریهای مشترک با زعفران داشته باشد.
بازار محصولات: به بازار محصولات کشاورزی منطقه توجه کنید و گیاهانی را انتخاب کنید که بازار فروش مناسبی دارند.
به طور کلی، بهترین کشت همراه و تناوبی برای زعفران، کشتهایی هستند که به بهبود حاصلخیزی خاک، کنترل علفهای هرز، و افزایش درآمد کشاورز کمک کنند. مشورت با کارشناسان کشاورزی برای تعیین بهترین کشت همراه و تناوبی برای منطقهی شما بسیار توصیه میشود. آنها میتوانند با توجه به شرایط خاص منطقه شما، بهترین گزینه را پیشنهاد دهند.