پیاز یکی از صیفیجات پرمصرف در سبد غذایی خانوار در ایران و جهان محسوب میشود . کمترین غذایی را شما مشاهده میکنید (به ویژه غذاهای ایرانی) که در آن از پیاز استفاده نشده باشد. بنابراین این حجم بازار و تقاضای زیاد این محصول مستلزم تامین زنجیره غذایی توسط پیازکاران میباشد. یکی از چالشهای بزرگ کشاورزان تناژ پایین برداشت این محصول در مزارع خود است. که ما در این مقاله قصد داریم به نکات مهم کاربردی جهت افزایش تناژ پیاز و بازدهی حداکثری از کشت این محصول بپردازیم.
مقدمه؛ چالشها و راهکارها
پیاز مانند بسیاری از گیاهان و محصولات کشاورزی تابعی از عوامل نظیر، آبیاری ، تغذیه و کودهای مخصوص ، عوامل محیطی و… برای رشد میباشد و هر اقدامی در این زمینه مستقیماً روی تناژ برداشت این محصول اثرگذار است.
پیاز محصولی غدهای است و ما باید شرایط را برای این گیاه فراهم کنیم تا به جای رشد رویشی، اقدام به پر کردن و درست شدن غده خود برای افزایش تناژ و وزن کند. این اقدامات شامل سه دسته
- تغذیه و کوددهی اصولی پیاز
- مدیریت شرایط محیطی
- اصلاح و مدیریت زراعی
میباشد. در ادامه بنابر تجربههای سالیان دراز تخصصی در حوزه کشاورزی به راهکارهای علمی و عملی برای رسیدن به حداکثر تناژ نهایی محصول در مزرعه و افزایش پتانسیل برداشت به صورت ریز و تخصصی میپردازیم. پس با ما همراه باشید:
1.بذر و شرایط محیطی
مهمترین عامل در رسیدن به خاستگاه ما و بهبود نتیجه در مراحل اولیه ، انتخاب بذر مناسب با شرایط آب و هوایی منطقه و مقاوم در برابر آفات و بیماریها میباشد.
⇐ برای مناطق شمالی کشور واریتههای روز بالا و برای مناطق جنوبی که طول روز یا نور کمتری دارند واریتههای روز کوتاه توصیه میشود.
⇐از ارقام اصلاح شده به دلیل بهبودهای ژنتیکی و افزایش تناژ و وزن بهتر استفاده شود.
شرایط محیطی
الف)دما
بهترین دما برای مراحل اولیه رشد رویشی پیاز ۱۵ الی ۲۰ درجه سانتیگراد میباشد. اما در مراحل پر شدن غده پیاز نیاز دمایی کمی افزایش مییابد. (حدود ۵ درجه سانتیگراد) از طرفی دماهای بالاتر از ۳۲ درجه سانتیگراد سبب ایجاد استرس دمایی به گیاه شده و رشد غده و تناژ آن را کاهش میدهد.
ب)خاک
بهترین نوع خاک ،خاکهای سبک و لومی میباشد. خاکهای سنگین سبب کاهش ریشه زایی و بزرگ شدن غده پیاز شده در نتیجه پیازهای کوچک و بد شکل را شاهد میباشیم.
زهکشی مناسب برای مزرعه خود در نظر بگیرید. چرا که ماندگاری آب و آبیاری غرقابی سبب کاهش تهویه خاک و افزایش ابتلا به بیماریهای قارچی نظیر (فوزاریوم) میشود، که شما را در رسیدن به افزایش تناژ پیاز باز میدارد.
پی اچ (PH) بهینه برای کاشت پیاز 6 الی 7.5 میباشد. پس قبل از کشت یک آزمایش خاک از مزرعه داشته باشید و در صورت ph نامناسب یا شوری خاک آن را اصلاح کنید .
2.کوددهی و تغذیه | قلب تپنده افزایش وزن غده و تناژ پیاز
ما در این مرحله به تغذیه و کوددهی مستمر از کشت تا برداشت پیاز برای رسیدن به افزایش تناژ و بزرگی سایز غده میپردازیم.
کاشت در خزانه: برای این مرحله استفاده از کودهای ترمیناتور بسیار مناسب میباشد.
نیتروژن:
مهمترین عنصر ماکرو در افزایش رشد رویشی نیتروژن است. این عنصر در سبزینگی و تشکیل برگ و فتوسنتز بسیار مهم میباشد. اما پس از شروع پیازدهی باید مقدار آن را به حداقل رساند تا گیاه برای افزایش قدرت ، تمرکز بیشتری داشته باشد.
فسفر:
مهمترین عنصر در زمان کاشت و اوایل رشد فسفر است. چرا که نقش بسیار مهمی در ریشه زایی و انتقال انرژی دارد . ریشه زایی بهتر سبب افزایش جذب مواد مغذی و انتقال آن به بافتهای گیاه و غده میشود.
پتاسیم مهمترین عنصر برای تناژ
کمبود پتاسیم برابر است با کوچک شدن غدهها، چرا که پتاسیم نقش بسیار مهمی در انتقال قند و کربوهیدراتها از برگ به غده دارد. این عنصر تنشهای محیطی را به حداقل ممکن میرساند. پس از کودهای حاوی پتاس در مراحل پر شدن غده نباید غافل شد.
عناصر میکرو و ریز مغذیها
ریز مغذیها با وجود مقادیر کم آن بسیار برای درشت شدن پیاز و افزایش تناژ موثر است و نباید تنها به عناصر ان پی کا اکتفا کرد .
گوگرد: این عنصر در سنتز آمینو اسیدها و شرایط نگهداری انباری محصول نقش حیاتی دارد.
روی و منگنز: نیز در فاکتورهای فتوسنتزی بسیار مهم بوده و قند بیشتری در گیاه تولید و به غده انتقال میدهند. بور نیز در افزایش وزن و غده بسیار مهم است.
زمان بندی کوددهی
در زمان اولیه کشت محصول استفاده از کودهای نیتروژن و فسفر و همچنین کود حاوی هیومیک اسید ، نظیر اولترا اکسترا بسیار مناسب است. استفاده از کودهای سنیور و ویاگرا در مرحله رشد رویشی به صورت محلول پاشی توصیه میگردد.
همچنین کودهای حاوی ریز مغذی و پتاس در مرحله شروع رشد سر پیاز برای تشکیل غدهای بهتر فوق العاده عمل میکند. مثل کودهای ماتادور و اکشن بالانس پلاس از شرکت زمرد سبز کویر
مدیریت صحیح آبیاری در افزایش تناژ پیاز
آبیاری بعد از کوددهی مهمترین عامل در تناژ نهایی پیاز است. چرا که عمده ریشه پیاز در عمقی کمتر از ۴۰ سانتیمتر قرار دارد و آبیاری غرقابی یا خشکی بیش از حد مستقیماً به محصول آسیب وارد میکند.
- کمبود آب در هر مرحله سبب کوچک شدن غده و آبیاری بیش از حد سبب نرمی و پوسیدگی پیاز میشود.
- بهتر است در مناطق گرم و خشک دوره آبیاری شش روز تعیین شود ولی بر اساس نوع خاک و مرحله رشد میتواند تغییر کند.
- در زمان پایان رشد از آبیاری بیش از حد خودداری کنید.
بهترین روش آبیاری برای رسیدن به افزایش تناژ پیاز آبیاری قطرهای میباشد. برای آبهای شور بهتر است در مرحله تشکیل غده به سبب کاهش جذب پتاسیم از عناصر بینظیر گوگرد و کلسیم استفاده شود.
⇐وجین کردن علفهای هرز و بهداشت محیط مزرعه به سبب عدم آلودگی و ابتلا به بیماریهای قارچی و …. جدی بگیرید.
مهمترین آفات پیاز شامل مگس پیاز (با محلول پاشی استاپ و استاپ پیج) کنه پیاز و تریپس (با محلول پاشی استاپل و ترور) ، بیماریهای قارچی (با محلول پاشی فاتال د و فاتال پ و ترمیناتور) در صورت ابتلا از بین ببرید که در مقاله کامل به آفات آن میپردازیم.
نکات مهم
- تراکم کشت را جدی بگیرید. کشت متراکم سبب کاهش دسترسی آب و مواد مغذی به صورت کامل به گیاهان شده و غدههای کوچک را شاهد میباشیم . همچنین در صورت وجود آفات کشت متراکم میتواند کل مزرعه را در برگیرد. {حداقل فاصله کشت بین بوتههای پیاز ۸ سانتیمتر و بین ردیفها ۳۰ سانتیمتر توصیه میشود.}
- استفاده از کودهای هیومیک اسید به سبب تقویت عالی خاک و جذب بهتر کودهای حاوی جلبک دریایی به منظور کاهش استرس گیاه و کودهای حاوی آمینو اسید برای جذب بهتر برخی عناصر و کاهش استرس توصیه میشود.
- هنگامی که غلاف طوقه خشک شده و تقریباً نیمی از برگها به سمت زمین خوابیدن و پوست خارجی پیاز قهوهای روشن شد. بهترین زمان برداشت پیاز برای رسیدن به حداکثر وزن تناژ غده میباشد. در این زمان آبیاری را قطع کنید و از برداشت دیر هنگام یا زود هنگام محصول بپرهیزید.
نتیجهگیری:
افزایش تناژ پیاز شامل یک برنامه ریزی در تمامی ابعاد از مرحله کاشت تا برداشت میباشد با تغذیه مناسب به ویژه پتاسیم و بور به آبیاری اصولی و پیشگیری و نابودی آفات و بیماریهای پیاز میتوانید به آن برسید.