چگونه شوری خاک گلخانه را کاهش دهیم؟

گاها با صرف هزینه های بالا برای تامین مواد مغذی خاک ، به دلیل شوری خاک یا PH نامناسب ، جذب مواد مغذی توسط ریشه به صورت کامل انجام نمی گیرد ، این موضوع باعث دلسردی گلخانه داران خواهد شد که در ادامه به حل یکی از این معضلات یعنی  کاهش شوری خاک در گلخانه ها خواهیم پرداخت:

خاک گلخانه، به عنوان بستر کشت گلخانه‌ای باید دارای ویژگی‌های خاصی باشد تا بتوان به بهترین نحو محصولات سالم و ارگانیکی را در حجم و تناژ بالا و قابل صرفه اقتصادی با وجود هزینه های زیاد آن تولید و به بازار عرضه کرد.

خاک گلخانه باید دارای ویژگی هایی نظیر سبک و قابل نفوذ بودن ، دارای pH مناسب ، حاوی مواد مغذی و نگهدارنده مناسب رطوبت باشد .

روش های کاهش شوری خاک گلخانه :

 شوری خاک در گلخانه‌ها به علت محدودیت فضا و حساسیت گونه های کشت شده مهم ارزیابی می شود . که در ادامه به برخی از آنها می پردازیم:

 روش‌های فیزیکی:

• شستشوی خاک یا آبشویی : یکی از بهترین روش های کاهش شوری در خاک گلخانه ها آبشویی می باشد . در این روش آب باکیفیت و شیرین در حجم بالا و در طی چند مرحله به صورت غرقابی یا قطره ای با دبی بالا و با زهکشی مناسب انجام می گیرد که سبب عدم دسترسی ریشه به نمک موجود در خاک می شود .

{ توجه داشته باشید ، شستشوی بیش از حد خاک سبب کاهش مواد مغذی موجود در خاک خواهد شد }

• زهکشی مناسب: خاک گلخانه باید دارای زهکشی مناسب باشد تا آب اضافی به راحتی خارج گردد. ( بدین منظور می توانید از پرلیت، پوکه معدنی، کوکوپیت و یا ترکیبی از آنها نیز در زهکشی کمک بگیرید. )
• مالچ پاشی : استفاده از مالچ در بستر خاک سبب کاهش تبخیر آب و کاهش نمک سطحی موجود در خاک گلخانه می شود.

 استفاده از مواد آلی و شیمیایی برای کاهش شوری خاک گلخانه :

• اصلاح کننده های خاک: استفاده از موادی نظیر گچ کشاورزی (سولفات کلسیم، با جایگزینی یون های کلسیم و سدیم) ، آهک ( مناسب برای خاک های اسیدی ) می‌توان به بهبود ساختار خاک و زهکشی و کاهش شوری سطحی خاک گلخانه کمک کند ، توجه داشته باشید برای مصرف اصلاح کننده های خاک ، حتما به میزان و نوع محصول کشت شده در گلخانه و مقدار مورد نیاز این اصلاح کننده ها برای خاک ، با نمونه برداری دقیق و زیر نظر کارشناسان کشاورزی انجام گیرد .

در صورت بالا بودن pH خاک (قلیایی بودن خاک گلخانه ) استفاده از کودهای حاوی اسید سولفوریک یا اسید فسفریک به کاهش شوری کمک کند. این کار باید با دقت انجام شود تا به ریشه های گیاه آسیبی وارد نکند .

• استفاده از کودهای آلی : استفاده از برخی از کودهای آلی مانند کود بست ای سی از برند تایگر سبب کاهش شوری و PH  خاک به صورت همزمان در خاک گلخانه خواهد شد .

{ برای خرید و استفاده از این محصول می توانید با کارشناسان شرکت زمرد سبز کویر ( میرجلیلی ) تماس حاصل فرمایید. }

 روش‌های بیولوژیکی:

برخی از باکتری‌ها و قارچ‌ها می‌توانند نقش موثری در کاهش نمک موجود در خاک گلخانه ایفا کنند . به عنوان مثال قارچ‌های میکوریزا با ایجاد همزیستی با ریشه گیاه، می‌توانند به جذب بهتر آب و مواد غذایی و تحمل شوری توسط گیاه کمک کنند.

4. روش‌های مدیریتی:

•  آبیاری: استفاده از آبیاری قطره‌ای دقیق و کنترل شده و عدم استفاده از روش های سنتی آبیاری نظیر آبیاری غرقابی یا دبی بالا در اطراف گیاه علاوه بر کاهش هزینه ها و زمان آبیاری ، سبب جلوگیری از آب ماندگاری آب در پای بوته در گلخانه و کاهش تبخیر سطحی و در نتیجه کاهش تجمع نمک موجود در خاک می شود .

کاهش شوری خاک در گلخانه ها با سیستم های نوین آبیاری

• انتخاب ارقام و گونه های مناسب گلخانه ای : استفاده از ارقام مناسب کشت در خاک شور گلخانه نظیر :

– گیاهان دارویی شامل پنج انگشت، اکالیپتوس، بومادران، چای ترش، کنجد، مریم گلی، مرزنجوش، آویشن و رزماری و …

– برخی گونه های گوجه فرنگی و برخی از ارقام اصلاح شده

تجمع نمک و ته نشینی آن در مخازن و سیستم های انتقال آبیاری می‌تواند باعث افزایش شوری موجود در خاک شود . بنابراین پاکسازی و از بین بردن نمک موجود در آنها را برای دوره های مختلف جدی بگیرید .

اندازه‌گیری منظم EC آب آبیاری و EC عصاره اشباع خاک ، با استفاده از دستگاه EC متر می تواند اطلاعات دقیقی در بازه های زمانی مختلف در اختیار شما قرار دهد .

توجه داشته باشید: 

• قبل از استفاده از روش های پیشنهادی بالا می بایست ابتدا به نمونه برداری از خاک گلخانه خود اقدام فرمایید تا آنالیز دقیق خاک و میزان شوری و پی اچ آن را ارزیابی کنید .
• کاهش نمک موجود در خاک ممکن است یک فرآیند زمان بر باشد پس در این زمینه صبر و تحمل کافی داشته باشید
• استفاده همزمان و ترکیبی از روش های بالا باعث افزایش سرعت در به ثمررسیدن اهداف شما در زمینه کاهش شوری خاک می شود.
• در طی این فرآیند حتما با کارشناسان و مهندسین کشاورزی در ارتباط باشید و از اقدامات خودسرانه در این زمینه پرهیز نمایید.

 امید است شما کشاورزان عزیز نتیجه لازم را دریافت کرده و شوری خاک گلخانه را کاهش و شرایط بهینه‌ای برای رشد بهتر فراهم آورید.