سیب زمینی پس از گندم و برنج یکی از پرمصرفترین مواد غذایی در بین مردم جهان و ایران میباشد. که در سبد اصلی خانوار در طبخ غذا و همچنین صنایع مختلف غذایی نظیر تخمیر و غیره مورد استفاده قرار میگیرد. بنابراین بسیاری از کشاورزان ، سالانه به کشت این محصول با توجه به نیاز بالای آن در بازار اقدام میکند و به دنبال راهکارهایی برای افزایش تناژ و وزن سیب زمینی در هر هکتار برای سوددهی و صرفه اقتصادی میباشند .
این موضوع امکان پذیر نیست مگر با یک برنامه علمی و عملی مدیریتی در کشت و آماده سازی بستر خاک ، آبیاری اصولی ، کوددهی اصولی سیب زمینی و مدیریت مزرعه .
آماده سازی خاک و کشت بذر سیب زمینی
در ابتدا نیاز است تا به یک سری نکات اولیه بپردازیم.
تمامی سیب زمینی کاران عزیز باید بدانند بهترین شرایط ایدهآل جهت جهت افزایش تناژ سیب زمینی و دریافت محصول با کیفیت PH (پی اچ) خاک 5.5 تا 6.5 و دمای رشد مطلوب ۱۸ الی ۲۲ درجه سانتیگراد ، رطوبت نسبتاً بالا ، نور کافی نیاز است.
همچنین میبایست یک بذر یا غده با اندازههای یکسان و عاری از بیماری و مناسب برای شرایط اقلیمی منطقه استفاده کرد . ابتدا خاک مزرعه کشت خود را شخم بزنید . (۳۰ سانتی متر ) چرا که تهویه و نرمی بهتر خاک سبب ریشه زایی بهتر سیب زمینی میشود. سپس برای اصلاح ساختار خاک میتوانید از کودهای دامی پوسیده و مقادیر کودهای حاوی پتاس و فسفات استفاده نمایید.
بهترین زمان برای کشت سیب زمینی با توجه به شرایط بهینه دمایی که قبلاً بیان شد، برای مناطق سرد سیری از نیمه دوم فروردین و برای مناطق گرم سیری نظیر جنوب کشور از اوایل دی ماه میتوان اقدام کرد.
برای ارقام زودرس فاصله بین بوتهها الی ۲۵ الی ۲۰ سانتی متر و برای فاصله بین ردیفها ۶۵ الی ۷۰ سانتیمتر برای تراکم کشت مناسب میباشد. برای ارقام دیررس این اعداد میبایست تقریبا ۵ تا ۱۰ سانتی متر افزایش یابد .
- غدهها با چشم رو به بالا کشت کنید.
- خاک برای کشت مرطوب باشد.
- عمق کشت ۱۰ الی ۱۵ سانتیمتر توصیه میشود.
آبیاری اصولی برای افزایش تناژ
سیب زمینی مانند بسیاری از صیفیجات دارای ریشههای کم عمق و سطحی میباشد . بنابراین بسیار به کم آبی و همچنین آبیاری غرقابی حساس است. ( آبیاری زیاد و غرقابی سبب پوسیدگی داخل سیب زمینی میشود.)
بهترین دوره آبیاری ۶ تا ۸ روز برای شرایط اقلیمی مساعد پیشنهاد میشود که برای مناطق سردسیری این دوره افزایش و برای مناطق گرمسیری میتواند کاهش پیدا کند. همچنین بهترین روش آبیاری پیشنهادی برای افزایش تناژ ۲۰ درصدی سیب زمینی، آبیاری قطرهای است.
برنامه غذایی و کوددهی موثر جهت افزایش عملکرد و تناژ سیب زمینی
پس از بذر ، کوددهی اصولی و صحیح میتواند موثرترین عامل در افزایش برداشت سیب زمینی در مزرعه شما باشد. که این موضوع را در مقاله جامع و کامل مورد بررسی قرار میدهیم .
1.مرحله قبل از کاشت سیب زمینی
در این مرحله میتوانید از کودهای دامی پوسیده و اصلاح کنندههای خاکی نظیر هیومیک اسید استفاده نمایید. استفاده از مقادیر کمی کودهای حاوی پتاس و فسفات در این مرحله مناسب میباشد.
2.مرحله رشد رویشی
استفاده از هیومیک اسید و جلبک دریایی و نیترات به همراه فسفر در قبل از گلدهی و همچنین کودهای های ان پی کا 10-52-10 بسیار مناسب میباشد .
3.مرحله تشکیل غده ، مرحله طلایی افزایش تناژ سیب زمینی
استفاده از کودهای پتاس بالا نظیر ان پی کا 36-12-12 و اولترا اکشن کا از شرکت زمرد سبز کویر (میرجلیلی) به صورت آبیاری و همچنین کودهای حاوی بور به صورت محلول پاشی جهت افزایش غدد و آمینو اسید نظیر گلادیاتور برای کاهش تنشهای محیطی بسیار موثر میباشد.
4.تورم غده و یا قبل از برداشت
استفاده از کودهای حاوی پتاس بالا نظیر اولترا اکشن کا و سنیور کا از شرکت زمرد سبز کویر (میرجلیلی) برای افزایش نشاسته و سفتی پوسته سیب زمینی در این مرحله مناسب میباشد.
از مصرف کودهای حاوی ازت بالا در این مرحله خودداری کنید.
تاثیر عناصر میکرو یا ریز مغذی در افزایش تناژ سیب زمینی
در مرحله قبل از گلدهی و رشد غده بهتر است از کودهای حاوی ریز مغذی نظیر هیومی پاور میکس از کودهای میرجلیلی استفاده کنید. چرا که کمبود آهن (سبب زردی برگها و کاهش فتوسنتز) ، کمبود روی (سبب کوتاهی بوته کمبود) ، کمبود بور (سبب پوکی غدههای سیب زمینی شده) و غدههای سالم کاهش مییابد.
همچنین کمبود کلسیم سبب نرمی سیب زمینی و چروکیدگی آن میشود .
کنترل بیماری و آفات
سیب زمینی اصولاً ۴ بیماری رایج دارد.
- سوختگی برگ
- پوسیدگی غده
- ویروس ۷ و
- خشکیدگی فوزاریوی
که با ضد عفونی کردن بذر ، مدیریت آبیاری و رطوبت خاک ، انتخاب بذرهای سالم و عاری از بیماری و رعایت تراکم کشت و همچنین برخی آفت کشهای طبیعی و شیمیایی میتوان آن را از بین برد و یا کاملاً پیشگیری کرد.
- و جین کردن مکانیکی علفهای هرز قبل از تشکیل غده را جدی بگیرید.
- نظافت و بهداشت مزرعه خود را در اولویت قرار دهید.
نکات مهم
1.کودهای حیوانی منابع سرشاری از نیتروژن محسوب میشوند و فرایندهای متابولیسمی خاک را افزایش میدهند و گاهاً تا ۱۵ درصد سبب افزایش تناژ سیب زمینی میشوند.
2.از کشت سیب زمینی در خاکهای سنگین پرهیز کنید و یا قبل از کشت با روشهایی به اصلاح خاک بپردازید.
3.برای تحریک رشد غده و کاهش تنشهای گرمایی از کودهای حاوی جلبک دریایی نظیر اولترا بوستر و آمینو اسید نظیر گلادیاتور در طی فرایند رشد و پس از تشکیل غده میتوانید استفاده کنید.
4. ۱۰ الی ۱۵ روز قبل از برداشت آبیاری را قطع کنید و پس از برداشت سیب ها را در سایه خشک کنید تا پوستشان سفت شود و سپس به انبار جهت نگهداری منتقل کنید.
5.اگر سیب زمینی را در گلخانه کشت کردهاید ، میتوانید از نور قرمز ال ای دی(LED) جهت فتوسنتز بهتر استفاده نمایید.
6.از اختلاط سم و کود بپرهیزید و قبل از هرگونه اختلاط با کارشناس و مهندسین کشاورزی شرکت تولید کننده تماس حاصل فرمایید.
7.با استفاده از مالچ میتوانید رطوبت بهتری برای خاک خود حفظ کنید و دوره آبیاری خود را افزایش دهید.
جمع بندی
ما در این مقاله به تکنیکهای موثر و اجمالی برای افزایش تناژ سیب زمینی نظیر آماده سازی بستر خاک ، کوددهی و کود های مخصوص سیب زمینی ، آبیاری ، تنشها و بیماریهای آن اشاره کردیم که با عمل به آن میتوانید تا ۴۵ الی ۵۰ تن در هکتار در مزرعه فضای باز و تا ۶۰ تن در گلخانه شاهد افزایش برداشت و تناژ این محصول پرطرفدار باشید .
ممنون از مطلب علمی قوی شما