کاهو یکی از سبزیجات برگی آبدوست میباشد که قریب به ۹۰ درصد از حجم کل این گیاه و ۹۳ تا ۹۶ درصد حجم برگهای آن را آب تشکیل میدهد. پس آبیاری یکی از مهمترین ارکان در کشت کاهو محسوب میشود. و مدیریت این امر سبب افزایش رشد و کیفیت کاهو و همچنین کاهش بیماری و آفات و پوسیدگی ریشه خواهد شد . در ادامه قصد داریم تا یک برنامه آبیاری دقیق و منظم برای کاهو به شما از کشاورزان عزیز ارائه دهیم.
آب مورد نیاز کاهو
نیاز آبی کاهو بسته به نوع خاک ، شرایط اقلیمی ، رقم کشت و نوع آبیاری متفاوت میباشد. اما در شرایط آب و هوایی کشور ما از مرحله نشاء تا برداشت به طور میانگین به ۴۵۰۰ متر مکعب آب در هکتار نیاز است .که این مقدار در مناطق سردسیری کمتر و در مناطق گرم و خشک بیشتر میباشد.
در خاکهای ماسهای تعداد دفعات آبیاری بیشتر و حجم عمق آبییاری میبایست کمتر و برخلاف خاکهای رسی باشد . در مرحله کشت نشاء برای ریشه زایی بهتر لازم است ،بستر خاک مرطوب باشد. پس آبیاری سطحی با دوره ۲ الی ۳ روزه برای این مرحله توصیه میشود .
در مرحله رشد رویشی شاهد برگهای گسترده کاهو هستیم و تبخیر افزایش مییابد. در این مرحله بهتر است از دوره آبیاری ۴و ۵ روزه (در مناطق گرما خشک کمتر) باشد و مقدار آبیاری به گونهای انجام شود که رطوبت به عمق ۲۵ سانتیمتری خاک نفوذ پیدا کند.
مهمترین مرحله آبیاری در زمان تشکیل کله یا پیچیدن برگها میباشد. چرا که کمبود آب سبب کاهش وزن و کیفیت کاهو و افزایش بیش از حد آب سبب رشد برگهای بیرونی میشود. در در این مرحله بهتر است آبیاری بنابر تبخیر و شرایط دمایی صورت گیرد . در شرایط معمولی شما میتوانید ۳ الی ۴ روزه با آبیاری گیاهان و مزرعه خود اقدام کنید و و همچنین در مراحل نزدیک به برداشت دوره آبیاری را به ۵ الی ۶ روز برسانید، چرا که آبیاری بیش از حد در این موقع سبب نرم شدن محصول و اختلال و پوسیدگی در شرایط انبار کاهو میگردد .
شما میتوانید به سه روش آبیاری سطحی ( برای مناطق دارای خاک سنگین و منابع آبی بالا) ، آبیاری بارانی (با تراکم بارندگی ۵ الی ۷ میلیمتر در شبانه روز و در هنگام خنکی) و یا قطرهای (روزانه یا یک روز در میان به صورت یک الی دو ساعت با دبی ۲ الی ۴ لیتر در ساعت) اقدام به آبیاری مزرعه کاهو کنید. که دو روش بارانی و قطرهای مناسبتر میباشد.
به علت اینکه عمده حجم ریشه کاهو در عمق ۲۰ الی ۳۰ سانتیمتری از خاک میباشد. سعی کنید آبیاری خود را به گونهای انجام دهید که این نواحی مرطوب بماند.
نکته
در نواحی گرم و خشک بهتر است آبیاری را در صبح زود و خنکی هوا انجام دهید. چرا که در هنگام ظهر شاهد تبخیر بالای آب و افزایش سوختگی برگها میباشید . همچنین در مناطق سردسیری از آبیاری در هنگام عصر پرهیز کنید . چرا که گاهاً با سرد شدن دما در شب شاهد افزایش بیماریهای قارچی میباشیم.
علائم کمبود و یا مصرف بیش از حد آب در آبیاری کاهو
علائم کمبود آب:
پژمردگی برگها به ویژه در هنگام ظهر ، خشکی برگهای جانبی ، عدم بسته شدن و تراکم گیاه و کاهش رشد و سبزینگی کاهو از علائم کمبود آب در کاهو میباشد.
علائم آبیاری بیش از حد:
شیوع بیماریهای قارچی و ریشهای ، پوسیدگی ریشه ، زرد شدن برگها و نرمی بیش از حد ساقه از دلایل و علائم آبیاری زیاد میباشد.
نکات نهایی:
سعی کنید کوددهی مزرعه خود را طوری تنظیم کنید که مجبور به آبیاری مجدد مزرعه خود نشوید. همچنین از آبیاری بیش از حد و با عمق بالا پرهیز کنید، چرا که ریشههای کاهو کم عمق بوده و سبب خفگی آن میشود. برای برای افزایش دوره آبیاری و یا کاهش مقدار آن در مناطقی که با مشکلات و کمبود آب مواجه هستند ،میتوانند از مالچ استفاده کنند.
جمعبندی:
کاهو گیاه آبدوست بوده و ریشه کم عمق دارد که در یک دوره ی کشت نیاز آبی ۴۵۰۰ متر مکعب در هکتار دارد. آبیاری ۲ الی ۵ روزه بنابر نوع خاک و شرایط دمایی برای کاهو توصیه میشود و همواره میبایست رطوبت خاک برای اطلاع از زمان به نحوه آبیاری چک گردد، چرا که آبیاری دقیق برای کاهو نقش موثری در افزایش کیفیت و تناژ این محصول دارد.