کاهو به عنوان یکی از اقلام سبزیجات برقی پر مصرف در سبد غذایی خانوار و به ویژه افراد وگن محسوب میشود . به طور میانگین هر فرد در جهان سالانه ۴۳۰ گرم از آن را مصرف میکند. به همین دلیل بسیاری از کشاورزان به کشت این محصول روی آورده و به دنبال راهکارهایی برای افزایش رشد و تناژ کاهو و همچنین کیفیت این محصول در شرایط ویژه آب و هوایی ، فقر خاک و وجود آفات و بیماریها میباشند.
در این مقاله سعی داریم تا راهکارهایی برای رسیدن به افزایش رشد و وزن کاهو از مرحله بذر تا برداشت به شما ارائه دهیم.
1.انتخاب بذر عالی
یکی از مراحل کلیدی و تاثیرگذار برای کشاورزی در کشت کاهو انتخاب بذر مناسب میباشد. پس برای افزایش رشد محصول باید بذری را انتخاب کنید که:
- درصد خلوص نسبتاً بالایی داشته و از قدرت جوانه زنی زیادی برخوردار باشد.
- مناسب و سازگار با شرایط اقلیمی و آب و هوایی منطقه شما باشد.
- در برابر صعود زودرس مقاومت خوبی از خود نشان دهد.
توصیه : در مناطق معتدل و گرم مثل مناطق جنوبی کشور ، ارقام دیر رس در مزارع باز و در شرایط آب و هوایی تحت کنترل نظیر گلخانهها و مزارع هیدروپونیک ارقام برگ چینی (به علت قیمت و درخواست بازار به ویژه رستورانها) توصیه میشود.
2.فراهم کردن بستر خاک و زمین کشاورزی برای افزایش رشد کاهو
سعی کنید بستر کشت این محصول را آماده نمایید چرا که خاک نیمه سبک با زهکشی مناسب در روند رشد آن تاثیر سنگین میباشد. با استفاده از کودهای دامی و افزودن ماسه خاک خود را اصلاح نمایید . جهت تهویه بهتر خاک و افزایش نفوذ پذیری و ذخیره آب ، بستر خاک و زمین کشاورزی خود را شخم بزنید.
یک آزمایش خاک دقیق از مزرعه خود داشته باشید و در صورت فقر هرگونه مواد مغذی موجود در خاک با استفاده از کودهای آلی آن را تقویت نمایید. همچنین شوری خاک خود را جدی بگیرید و PH خاک خود را بین ۶ تا ۶.۸ تنظیم کنید.
3.کشت بذر
کاهو معمولاً به دو روش کشت مستقیم در زمین اصلی و یا کشت به روش نشاء و انتقال آن به زمین اصلی انجام میگیرد که روش دوم برای کنترل بیماریها و … مناسبتر است.
♦ بهترین زمان برای کشت بذر به منظور جوانه زنی و افزایش رشد اولیه کاهو دمای ۱۵ تا ۲۰ درجه سانتیگراد میباشد. پس اگر شرایط کنترل شده برای دما ندارید، زمان کشت را در فصول و ماههای مناسب انجام دهید. همچنین در زمان کشت بستر خاک نباید غرقاب و یا خیلی خشک باشد.
♦ استفاده از کودهای هیومیک اسید در این مرحله میتواند به ریشه زایی بهتر و افزایش جذب مواد غذایی در روند رشد کاهوی شما اثرگذار باشد.
♦ تراکم کشت را جدی بگیرید . چرا که کشت متراکم سبب رقابت گیاهان برای دریافت نور و مواد مغذی خواهد شد.
♦ بهترین فاصله بین ردیفها و بین بوتهها برای کاهو پیچ ترتیب 30 و 25 سانتیمتر و برای گونه کاهوی برگ چینی 20 و 15 سانتی متر میباشد.
4.تغذیه کاهو ، کلید افزایش رشد
کاهو بر خلاف عمر کوتاه خود نیاز غذایی بالایی در همین مدت زمان کوتاه دارد. پس در صورت عدم کوددهی مناسب و اصولی شاهد افزایش رشد وزن و کیفیت کاهو نخواهید بود. در این قسمت ما یک تغذیه اصولی و اجمالی برای کاهو در نظر گرفتهایم که بدین شرح است:
قبل از کشت کاهو
استفاده از کودهای ارگانیک نظیر کودهای آلی و دامی و کمپوست برای اصلاح بافت خاک و افزایش تهویه و ذخیره آب و همچنین کودهای حاوی فسفر برای رشد اولیه بهتر کاهو و ریشه زایی قویتر و کودهای حاوی کلسیم برای تقویت سلولهای برگی و جلوگیری از پوسیدگی برگهای حاشیهای بسیار مناسب میباشد .
در طول رشد
در این مرحله از کشت نشاء میتوانید از کودهای حاوی فسفر و هیومیک اسید به صورت آبیاری و یا محلول پاشی استفاده نمایید. همچنین ۲ الی ۴ هفته بعد سعی کنید از کودهای نیتروژن جهت افزایش رشد و سبزینگی بهتر و یا کودهای مرغی استفاده نمایید.
در مرحله پیچیدگی کاهو برای افزایش سفتی و رنگ بندی برگهای کاهو از کودهای پتاس بالا و ریز مغذیهای مناسب استفاده نمایید. در دو الی سه هفته قبل از برداشت نیز میتوانید برای سنتز بهتر و مقاومت در برابر شرایط آب و هوایی از کودهای حاوی آمینو اسید نظیر گلادیاتور شرکت زمرد سبز کویر (میرجلیلی) استفاده نمایید.
⇐ در نظر داشته باشید استفاده بیش از حد از کودهای حاوی نیتروژن علاوه بر آسیب محیط زیست سبب نرمی بیش از حد برگها و کاهش ماندگاری کاهوی شما پس از برداشت خواهد شد و گاهاً سبب سوختگی و آسیب به گیاه شما در مراحل رشد میگردد.
5.شرایط محیطی و آبیاری اصولی کاهو
🥬کاهو گیاهی آبخواه و آب دوست میباشد و کم آبی سب پژمردگی و ترک خوردن برگهای آن میگردد. پس سعی کنید در زمینهای شن و ماسهای هر 2-3 روز یک بار و در زمینهای رسی هر 4-5 روز یک بار اقدام به آبیاری نمایید.
🌱زهکشی مناسب برای خروج آب اضافی زمین داشته باشید و از غرقاب کردن بیش از حد به علت پوسیدگی ریشه و شیوع بیماریهای قارچی پرهیز نمایید.
🌧️آبیاری به صورت بارانی و قطرهای بهترین روش آبیاری برای افزایش رشد و کیفیت کاهو میباشد.
🌡️بهترین دما برای رشد ایده آل کاهو ۱۸ الی ۲۲ درجه سانتیگراد در روز و ۱۰ الی ۱۲ درجه برای شب میباشد. معمولاً در دماهای بالای ۲۵ درجه شاهد صعود زودرس و تلخی برگهای کاهو خواهیم بود.
☀️کاهو را در مناطقی کشت کنید که حداقل ۱۰ ساعت در روز در تماس با نور خورشید قرار داشته باشد و این و این تماس خیلی شدید نباشد. چرا که لکههای قهوهای رنگ بر روی کاهو ایجاد میکند. بدین منظور میتوانید از سایه بانهای مناسب در مناطق گرم استفاده نمایید.
6.و جین کردن علفهای هرز و مقابله با آفات
پاکسازی و مدیریت مزرعه خود را جدی بگیرید. علفهای هرز را به ویژه در زمان اولیه رشد کاهو و جین کنید. چرا که محل استقرار بسیاری از آفات و بیماریها میباشد.
به صورت مرتب به مزرعه خود سرکشی کنید و در صورت وجود هرگونه بیماری نظیر بوته میری (پوسیدگی طوقه) ، سفیدک داخلی (وجود لکههای زرد در پشت برگ) ، پوسیدگی باکتریایی (بوی نامناسب و لکههای تیره در برگ) ، شته و تریپس کاهو (برگهای چروکیده و تغییر رنگ در برگها) با روشهای مناسب نظیر تغییر رطوبت ، آبیاری مناسب و استفاده از روشهای مبارزه بیولوژیکی و آفتکشهای مناسب آن را برطرف نمایید. تا شاهد افزایش رشد کاهوی خود باشید.
7.زمان و نحوه برداشت
محصول کاهو با خواص فراوان را زمانی برداشت کنید که برگهای آن کاملاً متراکم و وزن آن در محدوده ۴۰۰ تا ۶۰۰ گرم قرار گیرد . همچنین بهترین زمان برداشت در صبح و خنکی هوا میباشد. در این زمان برش را در نزدیکی طوقه انجام داده و سریعا برگهای آسیب دیده را جدا کنید و با بستهبندی مناسب به محلهای نگهداری انتقال دهید.
محل نگهداری باید دمایی ۲ الی ۴ درجه سانتیگراد با رطوبت نسبتاً بالا باشد.
اما روشهای کلی برای افزایش رشد کاهو
1.استفاده از کودهای آلی و زیستی بسیار در روند رشد محصول شما موثر میباشد. محلول پاشی کودهای حاوی جلبک دریایی این روند را تقویت میکند.
2.چرخش زراعی با برخی از گیاهان نظیر حبوبات جهت تثبیت نیتروژن خاک موثر است.
3.از باکتریهای محرک رشد گیاه میتوانید استفاده نمایید.
4.کنترل نور و دما و همچنین آبیاری منظم بسیار در روند رشد اثرگذار خواهد بود.
5.از اشتباهات رایج برخی از کشاورزان نظیر کشت متراکم استفاده از کودهای حاوی ازت بالا ، آبیاری غیر اصولی نظیر آبیاری شتاب زده در هنگام گرمی هوا ، و زهکشی ضعیف خاک خودداری نمایید، چرا که همین چند عامل ممکن است تناژ برداشت شما و روند رشد کاهو را تا ۳۰ درصد کاهش دهد.
جمع بندی
افزایش رشد کاهو نیاز به یک برنامه کلی اصولی از طرف کشاورز برای مزرعه خود میباشد و تنها به یک کوددهی با عناصر نیتروژن و غیره خلاصه نمیشود. ما در این مطلب سعی کردیم نکات ویژهای برای یک برداشت مناسب با ماندگاری بالا و ارزش گذاری محصول شما حتی برای صادرات بیان کنیم. امیدواریم برای شما این مطلب مفید واقع شده باشد و برای اجرای صحیح مقدار و زمان کوددهی به مزارع کاهوی خود میتوانید با کارشناسان مجموعه ما تماس حاصل فرمایید .
ممنون از توجه و همراهی شما کشاورزان عزیز